Poziomice i łaty murarskie - budowa i zastosowanie

Poziomice i łaty murarskie to jedne z podstawowych narzędzi wykorzystywanych na każdej budowie, bez których nie ma mowy o solidności prac murarskich i wykończeniowych. Poniżej przedstawiamy zbiór najważniejszych informacji o tych narzędziach.

Poziomica - charakterystyka

Pod tą zbiorczą nazwą kryją się różnego typu narzędzia/urządzenia pozwalające wyznaczyć poziomy i piony powierzchni płaskich. Tradycyjne poziomice wykorzystują do tego siłę grawitacji, natomiast nowoczesne narzędzia tego typu korzystają z wiązek laserowych. Zwykle mają one niewielkie rozmiary, dzięki czemu są bardzo poręczne i pozwalają na punktową kontrolę powierzchni roboczej.

Rodzaje poziomic

Dostępne obecnie na rynku poziomice można podzielić na trzy grupy - tradycyjne (analogowe), wodne i elektroniczne (laserowe).

Poziomica tradycyjna (analogowa)

To zazwyczaj krótkie (przeważnie kilkadziesiąt centymetrów, maksymalnie do 2 m), podłużne narzędzie wyposażona w libelle rurkowe (jedną lub kilka) o konstrukcji zamkniętej lub dwuteowej. Zależnie od ułożenia libell pozwalają kontrolować poziom, pion lub skosy. Poziomice zamknięte cechują się większą sztywnością i wytrzymałością, natomiast największą zaletą poziomicy dwuteowej jest niska waga zapewniająca dużą poręczność. Obecnie niemal wszystkie analogi to poziomice aluminiowe. Wspomniane libelle to niewielkie rurki wypełnione barwionym fluorescencyjnie płynem, w którym unosi się pojedynczy pęcherzyk powietrza poruszający się w reakcji na grawitację. Pęcherzyk będzie się więc zawsze ustawiał w najwyższym punkcie rurki. Tak prosta konstrukcja zapewnia właściwie całkowitą niezawodność takiej poziomicy. Pomiar odbywa się właśnie dzięki tym pęcherzykom - gdy znajdują się w wyznaczonej strefie rurki (między dwiema kreskami), sprawdzana płaszczyzna jest idealnie równa.

Poziomica wodna

Znana też jako szlaufwaga lub poziomica wężykowo-wodna. Właściwie w ogóle nie przypomina tradycyjnej poziomicy - narzędzie to składa się z dwóch wyskalowanych rurek/menzurek (szklanych lub plastikowych) połączonych elastycznym wężykiem. Po wlaniu do tego układu wody i odpowietrzeniu go można bardzo łatwo przenieść poziom z jednego punktu do drugiego, oddalonego nawet na całą długość wężyka (może mieć nawet 25 m!). Wadą takiej poziomicy, zwłaszcza szklanej, jest duża podatność na uszkodzenia. Trzeba też uważać, żeby wężyk się nie łamał i zapewnić swobodny przepływ cieczy. Zwykle prawidłowy pomiar będzie też wymagał udziału dwóch osób. Poziomica wodna działa na zasadzie naczyń połączonych - gdy poziom cieczy w obu menzurkach będzie jednakowy, obie sprawdzane powierzchnie są tak samo równe. 

Poziomica elektroniczna (laserowa)

W poziomicach tego typu wykorzystuje się wysoce dokładne wiązki laserowe pozwalające precyzyjnie badać płaszczyzny punktowo lub liniowo i bezproblemowo przenosić poziomy/piony na inne powierzchnie. Poziomicę laserową można ustawiać ręcznie lub zdać się na jej wbudowaną opcję samopoziomowania. Niektóre modele pozwalają na jednoczesny pomiar w kilku płaszczyznach (np. lasery krzyżowe, które kontrolują jednocześnie pion i poziom).

Łaty murarskie - charakterystyka

Łaty murarskie to nic innego jak połączenie tradycyjnej poziomicy z dłuższą listwą. W praktyce więc łata jest to po prostu długa poziomica. Pozwala to na kontrolowanie poziomu na większej powierzchni bez konieczności przemieszczania się. Łata murarska zapewnia dużą dokładność pomiaru - według standardów wartość jej błędu pomiarowego nie może przekraczać 1 mm/m. Przykładowo, łatę o długości 4 m będzie cechował b.p. rzędu 4 mm, co jest praktycznie nie do osiągnięcia przy użyciu zwykłej, np. 60 cm, poziomicy. Krótką poziomicą trzeba by wykonać przynajmniej kilka pomiarów, a błąd każdego z nich podlegałby zsumowaniu - w przytoczonym przykładzie byłoby to prawie 7 mm na 4 m (o ile miałaby tę samą dokładność, co łata murarska). Dawniej łaty wykonywano z drewna, jednak obecnie zdecydowana większość z nich wytwarza się z aluminium. Dokładnie na tej samej zasadzie funkcjonują łaty posadzkarskie i łaty tynkarskie. Łaty wykorzystywane są w różnego rodzaju pracach budowlanych i wykończeniowych, zależnie od długości. Najkrótsze łaty mają 1 m, a najdłuższe wspomniane już 4 metry. Najczęściej jednak wybiera się te długie na 2 lub 2,5 metra ze względu na dobry stosunek poręczności do precyzji pomiarów. Po te najdłuższe sięga się raczej rzadko ze względu na problemy z transportem tak długiego narzędzia. 

Na co zwracać uwagę przy wyborze łaty?

Choć są to bardzo proste urządzenia, charakteryzuje je przynajmniej kilka różnych cech, na które warto zwrócić uwagę przed zakupem. Będą to:

• Jakość wykonania - każda łata murarska czy poziomica powinna być sztywna, dlatego też lepiej zrezygnować z tych o dość cienkich ściankach lub pozbawionych wewnętrznych wzmocnień - mogą się one łatwo wyginać, co całkowicie przekreśla ich użyteczność. Bardzo duże znaczenie ma też jakość montażu samych libelli - muszą one być precyzyjnie umiejscowione, aby nie dochodziło do zafałszowania odczytów.
• Ilość libelli - warto sięgać po te, które mają przynajmniej dwie libelle. Łaty mają zwykle po jednej na każdym końcu, jednak dla czystej wygody warto wybierać te z przynajmniej jedną dodatkową na środku.
• Uchwyty - czysto ergonomiczna kwestia - o wiele lepiej pracuje się z łatą o dwóch uchwytach.
• Kształt - niektóre łaty mają kształt klina (zwężają się ku górnej krawędzi), co pozwala używać ich także do wyrównywania np. nakładanej warstwy tynku.
• Cena - dobrej jakości krótka łata kosztuje od kilkudziesięciu do 100 zł. Ceny tych najdłuższych przekraczają 100, a czasem nawet 300 zł.

Poziomice i łaty - podsumowanie

Mimo bardzo prostej budowy w swych podstawowych wariantach oba te narzędzia są wręcz nieocenione na każdej budowie i każda ekipa posiada przynajmniej kilka sztuk takiego sprzętu. Pozwalają one nie tylko na wyznaczenie pionu i poziomu, ale też np. trzymanie się linii przy układaniu płytek. Jeśli zatem chcesz mieć pewność, że każda Twoja powierzchnia płaska jest idealnie równa, sięgnij po nie bez wahania.