Rodzaje farb do ścian, czyli wybieramy idealną farbę do mieszkania

Rynek farb do wnętrz jest obecnie na tyle bogaty, że wybór między nimi może być problematyczny. Skończyły się czasy, kiedy jedynym dylematem był dobór koloru. Dlatego też przygotowaliśmy ten przegląd rodzajów farby do wnętrz. Podpowiemy także, kiedy warto sięgnąć po dany z nich.

Jak dobrać rodzaj farby?

W dużej mierze zależy to od tego, co konkretnie zamierzamy pomalować, czyli od rodzaju podłoża. Nie bez znaczenia jest również to, jaki efekt chcemy finalnie uzyskać. Każda farba do malowania ścian powinna mieć na etykiecie informacje o tym, do jakiego podłoża nadaje się najlepiej. Zdecydowana większość z nich może być nakładana na niemalowane wcześniej podłoża (np. szpachle, tradycyjne tynki, gipsy, cegłę, beton, płyty karton-gips) oraz powierzchnie malowane już wcześniej farbami do wnętrz (tak rozpuszczalnymi w wodzie, jak i tymi nierozpuszczalnymi, np. olejnymi). Bez problemu możemy również znaleźć farby dedykowane malowaniu okładzin malarskich i tapet, tworzyw sztucznych oraz metali. Trzeba jednak dokładnie sprawdzać etykiety lub karty produktu, aby mieć pewność, że dana farba faktycznie nadaje się do naszego zamysłu. Przykładowo zwykła emulsja do ścian i sufitów raczej nie poradzi sobie z dobrym pokryciem ram okiennych z PCV czy metalowych elementów dekoracyjnych.

Jeśli zaś o kolory chodzi, przed ostatecznym wyborem warto kupić próbki koloru, aby przekonać się, że dana farba będzie prezentować się równie dobrze na ścianie, jak na wystawie sklepowej. Efekt kolorystyczny zależy bowiem w dużej mierze od oświetlenia, i to, co w sklepie wydawało się idealne, może nijak nie pasować do naszego wnętrza. Testy kolorystyczne można przeprowadzić na niewielkich fragmentach ściany. Położenie dwóch warstw farby da rozeznanie w stopniu pokrycia i ostatecznym efekcie malowania. Jeśli nie wiesz, jak zabrać się za malowanie, zajrzyj do naszego poradnika jak malować ściany krok po kroku. Choć malowanie nie jest przesadnie skomplikowane, dość łatwo popełnić przy nim pewne pomyłki – w innym wpisie opisujemy jakich błędów unikać przy malowaniu ścian.

Rodzaje farb do ścian

Pod względem spoiwa farby do wnętrz możemy zasadniczo podzielić na dwie kategorie – farby mineralne i emulsyjne. Natomiast biorąc pod uwagę ich przeznaczenie, możemy wyróżnić dwie kolejne – farby funkcyjne i farby dekoracyjne. Przy każdej z nich można zastosować różne metody malowania ścian.

rodzaje farb do ścian

Farby mineralne

Do tej kategorii farb do wnętrz zalicza się wszystkie farby wodorozcieńczalne, w których spoiwem są surowce mineralne. Zazwyczaj będzie to wapno gaszone lub krzemian potasowy (zwany też szkłem wodnym potasowym). Należą one do grona tradycyjnych farb, z których korzystano nawet przed kilkoma dekadami. Aktualnie nie są już tak często spotykane i sięgają po nie głównie konserwatorzy zabytków oraz osoby stawiające na ekologiczne rozwiązania. Obecnie stosuje się je, zwłaszcza te krzemianowe, raczej do malowania ścian zewnętrznych, a rzadziej do wewnętrznych. Do zalet tego typu farb trzeba zaliczyć wysoką gazoprzepuszczalność oraz dużą odporność na wilgoć. Dostępne obecnie mineralne farby do wnętrz to przede wszystkim farby cementowe, farby wapienne i farby silikatowe.

Farby cementowe

Tworzą je wodne roztwory szarego lub białego cementu portlandzkiego z dodatkiem pigmentów oraz polimerów lub polioctanu winylu. Dawniej wykorzystywano je jako zewnętrzną warstwę świeżych tynków, obecnie zaś są przeważnie wypierane przez łatwiejsze do nakładania farby emulsyjne. Farby cementowe pozwalają ścianom „oddychać”. Niestety mają ograniczoną paletę barw (do kolorów pastelowych), nieco bardziej od wapiennych chłoną wodę, ich przygotowanie jest pracochłonne (farbę przygotowuje się z suchej mieszanki) i są podatne na zabrudzenia. W związku z tym obecnie są wybierane prawie wyłącznie przez konserwatorów zabytków.

Farby wapienne

W ich przypadku podstawowym składnikiem jest wapno gaszone (hydratyzowane). Farby te można kupić w postaci mieszanki do malowania lub gotowej pasty. Tworzą matowe, dobrze kryjące powłoki. Zasadowy odczyn czyni z nich idealne rozwiązanie w miejscach narażonych na pojawianie się grzybów i bakterii lub budynkach o zaostrzonym rygorze sanitarnym. Są zatem często spotykane w piwnicach, szpitalach czy szkołach. Dzięki dużej paroprzepuszczalności nadają się idealnie do miejsc o podwyższonej wilgotności. Ich naturalny skład umożliwia również bezpieczne stosowanie w pokojach dziecięcych lub w mieszkaniach alergików. Farby wapienne nadają się do pokrywania tynków gipsowych, cementowych, cementowo-wapiennych oraz karton-gipsów. Niestety obecnie są dość rzadko dostępne, co wiąże się z wyższą ceną. Większość dostępnych farb wapiennych ma też paletę kolorów ograniczoną do pastelowych.

Farby silikatowe

Farby te (często zwane też krzemianowymi) powstają na bazie krzemianu potasowego z dodatkami m.in. środków ograniczających wchłanianie wody i polimerów. Dzięki temu zachowują świeży wygląd przez wiele lat. Mogą być stosowane do ścian i sufitów wewnętrznych na podłożach z tynków mineralnych, betonu lub pokrytych starą farbą krzemianową. Podobnie jak inne rodzaje farb mineralnych cechują się bardzo dużą paroprzepuszczalnością. Ponadto są odporne na promieniowanie UV, dzięki czemu nie blakną i nie żółkną na słońcu. Są też odporne na ścieranie i szorowanie na mokro. Poza tym hamują również rozwój mikroorganizmów i dobrze kryją.

Farby emulsyjne

Znane też jako dyspersyjne. Mogą być rozcieńczane wodą, a ich spoiwami są żywice akrylowe lub winylowe. Cechuje je naturalny zapach i dość prosta aplikacja. Ich niewątpliwymi zaletami są duża wydajność, krótki czas schnięcia, wysoka przyczepność i dobre krycie. W większości są również nieodporne na uszkodzenia mechaniczne i łatwe w czyszczeniu. Nadają się do pokrywania tynków cementowych (ale o małej zawartości wapna), gipsowych, płyt karton-gips, drewna, tapet, a nawet cegieł. Do tej grupy zaliczane są: farby akrylowe, farby winylowe, farby lateksowe i farby ceramiczne.

Farby akrylowe

Nazwę biorą od swojego spoiwa – termoplastycznej żywicy akrylowej. Tworzą zwarte powłoki na malowanych powierzchniach, które chronią ściany i sufity przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz czynnikami zewnętrznymi (w tym wilgoci). Wiąże się to jednak z niską paroprzepuszczalnością. Z tego względu nie należy stosować ich na świeże, niewyschnięte tynki oraz w tzw. pomieszczeniach mokrych (np. kuchniach i łazienkach). Farby akrylowe długo zachowują żywe kolory dzięki odporności na działanie promieni słonecznych. Głównymi zaletami tego typu farb są: łatwa aplikacja, dość szybkie schnięcie (ok. 5-6 godzin), przyjazność dla środowiska, brak zapachu oraz niska cena. Do wad trzeba zaś zaliczyć niską trwałość oraz praktycznie całkowity brak odporności na czyszczenie i rozwój pleśni.

Farby winylowe

Spaja je żywica winylowa, zwykle polioctan lub polichlorek winylu. Charakteryzuje je duża elastyczność, która ułatwia rozprowadzanie i zapewnia gładkość pomalowanej powierzchni. Są łatwe w czyszczeniu, szybko schną (pojedyncza warstwa będzie sucha po 3-4 godzinach) i są niepodatne na uszkodzenia mechaniczne (wykazują też odporność na szorowanie). Niestety szybko się również brudzą i słabo przepuszczają parę wodną. Nie nadają się zatem do pomieszczeń o wysokiej wilgotności, podobnie jak farba akrylowa.

Farby lateksowe

Dawniej farbę lateksową produkowano w oparciu naturalny lateks, tj. mleczny sok z naturalnego kauczuku. Nadawało jej to dużą elastyczność, odporność na uszkodzenia mechaniczne, wilgoć i czyszczenie. Obecnie dostępne na rynku „lateksy” są jednak czymś zupełnie innym – to odmiany farb akrylowych o wysokiej zawartości emulsji żywicznych. Nadaje im to podobne cechy do swoich lateksowych poprzedniczek. Są zatem łatwe w nakładaniu, odporne na działanie wody oraz ścieranie i szorowanie. Tworzą też dobrze pokryte, gładkie powierzchnie. Elastyczność tej powłoki pozwala im długo zachowywać swoją strukturę, dzięki czemu nie łuszczą się i nie pękają. W przeciwieństwie do standardowych akryli mogą być stosowane w pomieszczeniach wilgotnych. Jedyną ich wadą jest dość wysoka cena.

Farby ceramiczne

Stanowią podgrupę farb lateksowych nowej generacji. Cechuje je skład wzbogacony o ceramiczne mikrokuleczki, nadające ich powłoce ścisłą strukturę i ponadprzeciętną gładkość. Dzięki temu nie osiada na nich kurz, a brud nie jest w stanie wniknąć do środka. Są też znacznie trwalsze, co pozwala znacznie rzadziej malować te same ściany i sufity. Wspomniane kuleczki sprawiają też, że sprawdzają się bardzo dobrze jako optyczne wyrównanie nierówności. Wykazują też odporność na zmywanie i szorowanie (nawet z użyciem środków chemicznych), gdyż są farbami w I klasie zmywalności. Czyszczenie nie sprawia, że pękają, rysują się czy błyszczą w miejscu mycia. Mogą więc być z powodzeniem stosowane w pomieszczeniach wymagających częstego mycia, np. w przypadku kuchni i łazienek. Niestety farba ceramiczna jest nawet droższa niż i tak droga farba lateksowa.

Farby funkcyjne

Określane też jako specjalistyczne. Są to farby wzbogacone o substancje chemiczne zmieniające ich właściwości, dzięki czemu spełniają konkretne funkcje. Zaliczamy do nich między innymi:

  • Farby na plamy i zacieki – stworzone z myślą o izolacji trudnych do usunięcia plam i zabrudzeń jak żółte zacieki z wody, plamy po kawie, tłuszczach, smarach czy osady papierosowe, prześwitujące przez standardowe farby. Tworzą gładką powierzchnię i zwykle maluje się nimi obecne już warstwy farb emulsyjnych lub mineralnych.
  • Farby na pleśń – przeznaczone do malowania powłok, które oczyszczono mechanicznie z wykwitów pleśni i grzybów oraz poddano chemicznemu odkażaniu. Zapobiegają ponownemu rozwojowi tych organizmów (ale nie zwalczają już istniejących). Są niepodatne na wilgoć i paroprzepuszczalne. Należy je przemalować dowolną dostępną na rynku farbą.
  • Farby podkładowe – zwykle stosowane do zakrycia trudno usuwalnych plam powstałych na starych warstwach farb (farby powłokotwórcze). Do tej grupy farb zalicza się także farby gruntujące (poprawiające przyczepność kolejnych warstw farb, wyrównujące chłonność ścian i sufitów oraz ujednolicają kolor przy intensywnych odcieniach) oraz farby renowacyjne (dodatek m.in. włókien zbrojących umożliwia im wypełnianie rys i pęknięć tynku).
  • Farby higieniczne – zawierają dodatki bakterio- i grzybobójcze (np. cynk, miedź, srebro). Tworzą powłoki, które nie chłoną wody (w tym pary wodnej) i odprowadzają ją na zewnątrz. Przeznaczone są do miejsc podlegających regularnym dezynfekcjom jak ośrodki zdrowia czy szpitale.
  • Farby magnetyczne – ciężkie farby (wyłącznie lateksowe lub akrylowe) z dodatkiem drobinek żelaza, które przyciągają magnesy. Zalecane jest nałożenie min.trzech warstw. Można je traktować jako podkład pod inne farby ścienne. Świetnie zastępują tablice magnetyczne, sprawdzając się w pokoju dziecięcym.
  • Farby projekcyjne – świetnie zastępują tablice rzutnikowe, gdy odpowiednio przygotuje się ścianę.

Farby dekoracyjne

Zawierają dodatki wypełniaczy, które nadają im nietuzinkowego wyglądu (np. brokaty, włókna celulozowe czy piasek). Mogą też imitować różne materiały, np. beton czy aksamit. Sprawdzają się także w maskowaniu rys i pęknięć. Do tej grupy farb zaliczane są:

  • Farby strukturalne – łączą w sobie cechy farb i tynków, co pozwala na właściwie dowolne modelowanie nałożonej powłoki. Schną długo (nawet do 12 godzin) i zwykle wymagają zabezpieczenia bezbarwnym impregnatem.
  • Farby tablicowe – tworzą zmywalne powłoki, po których można pisać kredą. Są świetnym substytutem tradycyjnych tablic kredowych, a przy tym są dostępne w niemal nieograniczonej kolorystyce.
  • Farby fosforyzujące – zawierają dodatki specjalnych pigmentów, które świecą w ciemności.
  • Farby metalizowane – zawierają drobinki metalu, które nadają im połyskliwego, metalicznego wyglądu.

Podsumowanie

Dzięki szerokiemu wyborowi dostępnych farb można znaleźć wiele opcji dopasowanych do konkretnych wymagań. Jeśli tylko ustalimy, co konkretnie chcemy osiągnąć, bez większego problemu powinniśmy znaleźć farby do ścian, które będą pasować do naszej wizji. Samo malowanie będzie już czystą formalnością, zwłaszcza jeśli zdecydujemy się na szybki natryskowe malowanie ścian.

Partnerzy