Obróbka drewna — procesy i niezbędne narzędzia

Zanim drewniane meble zostaną złożone w całość i trafią do sklepu, a następnie do naszego domu, każdy pojedynczy element drewniany musi przejść proces obróbki. Czas, cierpliwość i precyzja to podstawa w dziedzinie stolarstwa. Na czym polega praca stolarza? Jak wyglądają obróbka, narzędzia i podstawowe obrabiarki stolarskie?

Zawód stolarza — jak go uzyskać?

Nie trzeba ukończyć drogich kursów z zakresu stolarstwa, aby zostać stolarzem. W Polsce istnieje wiele szkół zawodowych, kształcących na kierunkach takich jak: mechaniczna technologia drewna, czy meblarstwo, a także liceum o profilu technologia drewna. Podczas kształcenia szczegółowo poruszane są zagadnienia obróbki drewna, a nabytą wiedzę wykorzystuje się podczas praktyk w zakładach stolarskich. Ukończenie praktyk upoważnia do zdobycia świadectwa czeladniczego w zawodzie stolarza. Co ciekawe, osoba o zawodzie stolarza nie tylko zajmuje się tworzeniem mebli. Przykładowo stolarz galanterii drzewnej zajmuje się wytwarzaniem z drewna wszelkiego rodzaju elementów dekoracyjnych, broszek, zabawek, a także lasek, lamp, czy uchwytów i rękojeści narzędzi o ciekawych kształtach.

Obróbka, narzędzia i podstawowe obrabiarki stolarskie

Kryteria doboru odpowiednich narzędzi wyznacza się stosownie do obrabianego materiału. W zależności od techniki obróbki stolarz musi użyć konkretnych maszyn lub przyrządów. Jakie wyróżniamy procesy obróbki drewna i jakie narzędzia do drewna są niezbędne w poszczególnych technikach?

Trasowanie, czyli wyznaczenie linii

Początkowym etapem pracy stolarza jest przygotowanie projektu konstrukcji. Zazwyczaj najpierw plan rysuje się na kartce, a następnie przechodzi się do trasowania, czyli przenoszenia wymiarów poszczególnych elementów na powierzchnię drewna w odpowiedniej skali. Trasowanie to nic innego jak wyznaczanie linii, wzdłuż których w późniejszym etapie wykona się cięcia lub otwory.

Przybory traserskie

Narzędzia przy tej technice wybiera się w zależności od trasowania (wyróżniamy trasowanie płaskie i przestrzenne). Do trasowania płaskiego wykorzystuje się m.in.: rysik, znacznik, suwmiarkę traserską, cyrkiel i liniał traserski, kątownik, środkownik i pryzmę traserską. Trasowanie przestrzenne wymaga użycia m.in.: wysokościomierza suwmiarkowego, znaczników słupkowych, płyty traserskiej, przymiarów kreskowych oraz skrzynek i podstawek traserskich. 

Cięcie drewna

Przycinanie drewna musi zostać wykonane niezwykle dokładnie. Już kilka milimetrów przesunięcia cięcia wystarczy, aby element musiał zostać przygotowany na nowo. Kryteria doboru odpowiednich pił tarczowych ustalane są w zależności od twardości drewna, jego rodzaju, grubości i pożądanego kształtu.

Przyrządy do cięcia drewna

Najczęściej wybieranym narzędziem jest oczywiście piła ręczna, która pozwoli precyzyjnie dociąć elementy. Bardzo mocne ostrze piły z łatwością przetnie wiele rodzajów drewna. Twarde drewno i grubsze części powinny być obrabiane na pilarkach tarczowych lub stołowych. Wyróżniamy także piły ramowe, przeznaczone do wycinania desek, oraz włośnice, które służą przy pracach modelarskich. Do wycinania nieregularnych kształtów i otworów w drewnie wykorzystuje się wyrzynarki, a przy cięciu drewna pod określonym kątem niezbędne są tzw. ukośnice.

Frezowanie

Frezowanie służy do nadawania elementom drewnianym odpowiednich kształtów przy pomocy narzędzi frezarskich. Ten sposób obróbki pozwala także stworzyć z drewna rozmaite kształty, a także ozdobić je ciekawymi wzorami. Co więcej, frezowanie pozwala przygotować rowki w elementach do połączenia ich z innymi częściami.

Urządzenia frezarskie

Jak sama nazwa mówi, do frezowania używa się frezarek. Ostrza we frezarkach, które służą do obrabiania elementów to frezy. Warto zaznaczyć, że frezarki można używać także do obróbki różnych tworzyw, dlatego należy pamiętać o dobraniu frezów stosownie do właściwości obrabianego materiału.

Szlifowanie

Ta technika obróbki polega na bezpiecznym usunięciu wierzchniej warstwy drewna. Szlifowanie często wykonuje się przed pokryciem elementów farbą lub impregnatem i umożliwia wygładzenie i zmatowienie drewnianych elementów bez uszkadzania ich.

Narzędzia do szlifowania

Maszynowa obróbka szlifierska wymaga użycia elektronarzędzi takich jak szlifierki kątowe, mimośrodowe lub oscylacyjne. Drewno można wyszlifować także ręcznie z użyciem papieru ściernego. Choć szlifowanie ręczne trwa znacznie dłużej, pozwala ono bardzo precyzyjnie przygotować elementy do dalszych działań. 

Wiercenie

Maszynowa obróbka drewna obejmuje także wiercenie otworów służących do zamontowania wkrętów, uchwytów, zawiasów, lub połączenia kilku elementów ze sobą. Zazwyczaj wierci się otwory o kształcie czworokąta lub okręgu. Wybór narzędzi do wiercenia zależy od pożądanej średnicy otworu.

Przyrządy do wiercenia

Wiercenie, jak sama nazwa mówi, odbywa się przy pomocy wiertarek. Do nich dobiera się odpowiednie wiertła. Do wywiercenia otworów o średnicy do 10 mm najczęściej używa się wierteł spiralnych, natomiast do stworzenia otworów szerszych zaleca się wybieranie wierteł frezowych, cylindrycznych lub otwornic. Sprawdź naszą ofertę: Wiertarko-wkrętarki Festool

Toczenie

Ten proces obróbki ma na celu skrawanie elementów do kształtów kuli, stożka, walca i innych brył obrotowych. Toczenie wykonują tokarki przy wykorzystaniu noży tokarskich lub wierteł. 

Narzędzia i podstawowe obrabiarki ręczne

Do ręcznych narzędzi zaliczyć można noże, które zazwyczaj służą do rzeźbienia w drewnie lub strugania z niego różnych przedmiotów. Noże rzeźbiarskie mają różne kształty, od prostych i płaskich żłobień, po zakrzywione, służące do wydrążania bardziej skomplikowanych kształtów. Niezbędne przyrządy ręczne to także pilniki i tarniki, służące do wstępnego przygotowania drewna do obróbki; dłuta, które służą do wydrążania otworów w elementach; piły jednouchwytowe lub ramowe, a także przyrżnie stolarskie, służące do przycinania długich elementów pod odpowiednim kątem.

Podsumowanie

Obróbka drewna musi być wykonana z należytą starannością i dużą dokładnością. Dobrze przygotowane do dalszych modyfikacji drzewo będzie z powodzeniem służyć przez wiele lat. Zależnie od właściwości drewna należy zwrócić uwagę na wybór odpowiednich sprzętów, które nie uszkodzą struktury materiału.